W jaki sposób drukuje się pieniądze i dlaczego tak ciężko je podrobić?

Ostatnie dziesięciolecia przyniosły ogromny rozwój technologiczny – począwszy od telefonów komórkowych, poprzez smart sprzęt AGD, drony, na rakietach kosmicznych kończąc. Dzisiejsze szybkie komputery z najnowszym oprogramowaniem oraz skanery i drukarki o wysokiej rozdzielczości są tak zaawansowane, że można odnieść wrażenie, że nie ma rzeczy, której nie mogłyby wydrukować. To sprawia, że kusząca wydaje się opcja produkcji własnych pieniędzy – w końcu technologia cyfrowa w połączeniu z odrobiną kreatywności i cierpliwości umożliwia stworzenie kopii dowolnej waluty. Czy taki banknot byłby jednak wiarygodną imitacją oryginału?

Drukować każdy może, czasem lepiej, czasem trochę gorzej

Kiedyś podrabianie pieniędzy kojarzone było z wyłączną domeną syndykatów przestępczych, międzynarodowych karteli narkotykowych czy zagranicznych grup terrorystycznych, które produkowały fałszywą walutę, próbując w ten sposób „prać pieniądze”. Obecnie drukować fałszywe banknoty może właściwie każdy, ale potrzeba wybitnych zdolności i bardzo drogiego sprzętu, by stworzyć wiarygodną fałszywkę. Papier, tusz i specjalistyczne drukarki, niezbędne do odtworzenia wysokiej jakości podróbki, są prawie niemożliwe do zdobycia ze względu na zawrotne ceny tych materiałów, a także wyłączne umowy na ich rządową produkcję. Mimo to nie brakuje chętnych do sprawdzenia swoich sił na polu fałszerstw.

Z czego składa się legalny proces produkcji papierowych pieniędzy?

Wyróżnia się 7 podstawowych kroków produkcji, na która składają się: szata graficzna, specjalny papier i farba drukarska, druk offsetowy, aby uzyskać subtelne kolory tła, druk wklęsły, aby dodać portrety, winiety, cyfry i napisy dla każdego unikalnego nominału, nadrukowanie numerów seryjnych i pieczęci, przycinanie i pakowanie w folię termokurczliwą oraz dostawa gotowych paczek banknotów do oddziałów banku centralnego.

Jak wygląda proces w praktyce?

Projekt graficzny każdego banknotu to prawdziwe i wyjątkowe dzieło sztuki. Na awersie większości walut zwykle przedstawia się znane osobistości danego kraju, na rewersie zaś krajobrazy albo typowe zabytki architektury tego kraju. Gotowy projekt zamieniany jest na szczegółowy prototyp, co w czasie rzeczywistym może zająć nawet 2 lata. Specjaliści stosują offsetową i wklęsłą technologię drukowania, a główny motyw graficzny tła jest ręcznie grawerowany na metalowych płytkach, w wyniku czego powstaje gotowa matryca do drukowania banknotów. Matryce są ściśle chronione w pamięci tzw. drukarek bezpieczeństwa, które są jednym z kluczowych elementów tworzenia pełnowartościowych, oryginalnych kopii banknotów. Następnie stosuje się tajną mieszankę tuszy drukarskich, które podczas produkcji mają różne przejścia kolorów, stosuje się też tusze z domieszką metalu oraz „niewidoczne” tusze UV. Ogromnym wyzwaniem dla przestępców jest pozyskanie specjalnego papieru, który jest mieszanką bawełny i lnu. Mieszanka jest wzbogacona różnymi kolorowymi i luminescencyjnymi włóknami, a jej skład jest oczywiście ściśle tajny i znany jest tylko konkretnemu dostawcy papieru oraz samej drukarce zabezpieczającej. Banknoty zabezpieczane są dodatkowo precyzyjnie naniesionym we właściwym miejscu znakiem wodnym oraz hologramem, co w opinii Hansa-Juergena Kuhn, jednego z najlepszych fałszerzy na świecie, stanowi najtrudniejszy element podróbki.

Drukarki (nie)przyjazne fałszerzom

Wraz z rozwojem technologii kopiarek Xerox i Canon, producenci tego sprzętu wgrali w urządzenia specjalny kod identyfikacyjny – niewidoczny dla gołego oka znak, który wdrukowywany jest w każdy dokument. To sprawia, że próba wykonania kolorowej kopii chronionego wzoru na drukarce domowej spotka się z automatyczną odmową wydrukowania; zasada kodu identyfikacyjnego tyczy się również programu graficznego Photoshop.

Pieniądze łatwiej jest ukraść niż je sfałszować

Biorąc pod uwagę wszystkie wymienione składowe, potrzebne do stworzenia papierowej waluty, nietrudno wyciągnąć wniosek, że pieniądze łatwiej jest ukraść niż je sfałszować. W każdym kraju posiadanie i obrót fałszywą walutą uznane jest za przestępstwo i podlega odpowiedzialności karnej, dlatego lepiej dwa razy się przyjrzeć się banknotom, które „wpadają” codziennie do naszych portfeli w trakcie zakupów i innych transakcji. Jeśli masz w domu zagraniczną walutę i pewien jesteś jej autentyczności, z łatwością możesz ją wymienić na rodzime pieniądze. Strona Staragotówka zajmuje się wymianą starych banknotów, a także walut wycofanych z oficjalnego obiegu.